ΚΥΡΙΩΣ ΝΑΟΣ

Οι τοιχογραφίες στον κυρίως ναό της Καπνικαρέας

 

1. Το εικονογραφικό πρόγραμμα του ναού της Καπνικαρέας

ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΣΚΕΛΟΣ ΣΤΑΥΡΟΥ

Την καμάρα του ανατολικού σκέλους του σταυρού καταλαμβάνει η παράσταση της Ανάληψης του Κυρίου. Στο νότιο τοίχο, κάτω από την παράσταση της Ανάληψης, εικονίζεται ο Άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης, επίσκοπος Αθηνών στα δυτικά και στα ανατολικά εξαπτέρυγο σε μετάλλιο. Στο βόρειο τοίχο αντίστοιχα, επίσης κάτω από την παράσταση της Ανάληψης, εικονίζεται ο Άγιος Κλημάτιος, επίσκοπος Αθηνών, στα δυτικά και εξαπτέρυγο σε μετάλλιο στα ανατολικά.

ΔΥΤΙΚΟ ΣΚΕΛΟΣ ΣΤΑΥΡΟΥ

Στην πρώτη ζώνη του δυτικού τοίχου εικονίζεται η Ανάσταση του Κυρίου. Στη δεύτερη ζώνη υπάρχει διακοσμητικό πλαίσιο και ένθετα μέσα σε αυτό εικονίζονται σε μετάλλια ο Άγιος Νέστωρ, η Αγία Θέκλα και ο Άγιος Τρύφων. Στην καμάρα του δυτικού σκέλους του σταυρού εικονίζεται η Σταύρωση στη βόρεια πλευρά και η Βαϊοφόρος στη νότια. Κάτω από τη Σταύρωση, μέσα σε διακοσμητικό πλαίσιο με φυτικό διάκοσμο, εικονίζεται σε μετάλλιο η Αγία Φωτεινή και κάτω από τη Βαϊοφόρο, σε όμοιο διακοσμητικό πλαίσιο εικονίζεται, σε μετάλλιο επίσης, η Αγία Ευφροσύνη. Στη βόρεια πλευρά, του τόξου της πύλης μεταξύ νάρθηκα και κυρίως ναού, εικονίζεται ολόσωμη η Αγία Παρασκευή, στην πρώτη ζώνη και η Αγία Ειρήνη η Αθηναία, επίσης ολόσωμη, στη δεύτερη ζώνη. Στη νότια πλευρά, του τόξου της ίδιας πύλης, εικονίζονται, αντίστοιχα στην πρώτη και στη δεύτερη ζώνη, η Αγία Αναστασία η Φαρμακολύτρια και η Αγία Ευδοκία.

ΒΟΡΕΙΟ ΣΚΕΛΟΣ ΣΤΑΥΡΟΥ

Στην πρώτη ζώνη του βόρειου τοίχου εικονίζονται ολόσωμοι ο Άγιος Νικηφόρος και ο Άγιος Ακίνδυνος, δεξιά και αριστερά, αντίστοιχα, από το δίλοβο παράθυρο του βόρειου σκέλους του σταυρού, ενώ πάνω από το παράθυρο εικονίζεται σε μετάλλιο ο Άγιος Δαμιανός. Τη δεύτερη ζώνη του βόρειου τοίχου καταλαμβάνει η παράσταση «Ο Χριστός λαλών τη Σαμαρείτιδι», ενώ στην τρίτη ζώνη, στα δεξιά και στα αριστερά της πύλης που ενώνει τον κυρίως ναό με το παρεκκλήσιο εικονίζονται, αντίστοιχα, μέσα σε μετάλλια η Αγία Δαρεία και ο Άγιος Λεόντιος. Στην καμάρα του βόρειου σκέλους του σταυρού εικονίζεται η Βάπτιση του Χριστού στο ανατολικό τμήμα και η Υπαπαντή στο δυτικό. Κάτω από τη Βάπτιση υπάρχει τμήμα από τη σκηνή του Ευαγγελισμού, όπου εικονίζεται ο Άγγελος Κυρίου στο νότιο τμήμα και ο Προφητάναξ Δαυίδ στο βόρειο. Κάτω από την παράσταση της Υπαπαντής, μέσα σε πλαίσιο με φυτικό διάκοσμο, εικονίζονται σε μετάλλια ο Άγιος Σαμωνάς και ο Άγιος Πολύευκτος. Στο τόξο της πύλης μεταξύ κυρίως ναού και παρεκκλησίου εικονίζεται στην πρώτη ζώνη της ανατολικής πλευράς η Αγία Μαρίνα σε προτομή και στην δεύτερη ζώνη η Αγία Κατερίνα, ολόσωμη. Αντίστοιχα, στη δυτική πλευρά του τόξου της ίδιας πύλης, εικονίζεται στην πρώτη ζώνη η Αγία Θέκλα, σε προτομή και στη δεύτερη ζώνη η Αγία Κυριακή, ολόσωμη.

ΝΟΤΙΟ ΣΚΕΛΟΣ ΣΤΑΥΡΟΥ

Στην πρώτη ζώνη του νότιου τοίχου εικονίζονται ολόσωμοι ο Άγιος Αμφιανός και ο Άγιος Εύοδος, δεξιά και αριστερά, αντίστοιχα, από το δίλοβο παράθυρο του νότιου σκέλους του σταυρού ενώ πάνω από το παράθυρο εικονίζεται σε μετάλλιο ο Άγιος Κοσμάς. Στη δεύτερη ζώνη του νότιου τοίχου υπάρχει η παράσταση του Μυστικού Δείπνου. Στην τρίτη ζώνη υπάρχει διακοσμητικό πλαίσιο με σταυρούς μέσα σε ρόμβους και αμέσως μετά, στην τέταρτη ζώνη, δεξιά και αριστερά από την άλλοτε νότια είσοδο του ναού, εικονίζονται ολόσωμοι ο Άγιος Αθανάσιος πατριάρχης Αλεξανδρείας και ο Άγιος Γρηγόριος ο Νύσσης. Στην καμάρα του νότιου σκέλους του σταυρού απεικονίζεται η Μεταμόρφωση του Κυρίου στο ανατολικό τμήμα και η Γέννηση στο δυτικό. Κάτω από την παράσταση της Μεταμόρφωσης υπάρχει τμήμα από την παράσταση του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, όπου εικονίζεται η Παναγία στα βόρεια και ο Προφήτης Ησαΐας στα νότια. Κάτω από την παράσταση της Γέννησης, μέσα σε διακοσμητικό πλαίσιο με φυτικό διάκοσμο, εικονίζονται σε μετάλλια ο Άγιος Ελπιδοφόρος και ο Άγιος Αρέθας.

ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΓΩΝΙΑΚΟ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑ

Στο φουρνικό που στεγάζει το νοτιοανατολικό γωνιακό διαμέρισμα απεικονίζεται σε μετάλλιο ο Ιησούς Χριστός ως Παλαιός των Ημερών, μέσα σε διακοσμητικό πλαίσιο. Στην πρώτη ζώνη του νότιου τοίχου εικονογραφείται ο Άγιος Ελευθέριος ενώ στη δεύτερη ζώνη, σε μετάλλιο, ένθετα μέσα σε διακοσμητικό πλαίσιο, εικονογραφείται ο Άγιος Λαυρέντιος. Στην τρίτη ζώνη  απεικονίζονται ολόσωμοι ο Άγιος Ιωσήφ ο Υμνογράφος και ο Άγιος Ρωμανός ο Μελωδός. Στην πρώτη ζώνη της ανατολικής παραστάδας του νότιου τοίχου, εικονίζεται Άγγελος Κυρίου σε μετάλλιο και στη δεύτερη ζώνη, ολόσωμος, ο Άγιος Παύλος. Στο τόξο, που σχηματίζεται μεταξύ της ανατολικής παραστάδας του νότιου τοίχου και του νοτιοανατολικού κίονα, απεικονίζεται ο Άγιος Μηνάς ο Καλλικέλαδος, στη νότια πλευρά του τόξου και ο Άγιος Ίσαυρος, στη βόρεια πλευρά του. Στο τόξο, που σχηματίζεται μεταξύ του νοτιοανατολικού κίονα και της νότιας παραστάδας του τέμπλου, εικονίζεται η Αγία Φιλοθέη η Αθηναία  στο ανατολικό τμήμα και ο Άγιος Ιννοκέντιος στο δυτικό. Στη νότια παραστάδα του τέμπλου, μεταξύ της Αγίας Φιλοθέης και της δεσποτικής εικόνας του Ιησού, εικονίζεται σε μετάλλιο ο Άγιος Συμεών ο Στυλίτης.

ΒΟΡΕΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΓΩΝΙΑΚΟ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑ

Το φουρνικό του βορειοανατολικού γωνιακού διαμερίσματος καταλαμβάνει η μορφή του Προφήτη Μελχισεδέκ, ο οποίος εικονίζεται σε μετάλλιο μέσα σε διακοσμητικό πλαίσιο. Στην πρώτη ζώνη του βόρειου τοίχου απεικονίζεται ο Άγιος Πέτρος, επίσκοπος Αλεξανδρείας και στη δεύτερη ζώνη, σε μετάλλιο, ένθετα μέσα σε διακοσμητικό πλαίσιο, η Αγία Θεοκτίστη. Στην τρίτη ζώνη απεικονίζονται ολόσωμοι ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός και ο Άγιος Κοσμάς ο Μαϊουμά. Στην πρώτη ζώνη της ανατολικής παραστάδας του βόρειου τοίχου εικονίζεται Άγγελος Κυρίου, σε μετάλλιο και στη δεύτερη ζώνη ολόσωμος ο Άγιος Πέτρος. Στη βόρεια πλευρά του τόξου, που σχηματίζεται μεταξύ της ανατολικής παραστάδας του βόρειου τοίχου και του βορειοανατολικού κίονα, εικονίζεται ο Άγιος Σέργιος και στη νότια πλευρά του τόξου ο Άγιος Βάκχος. Στην ανατολική πλευρά του τόξου, που σχηματίζεται μεταξύ του βορειοανατολικού κίονα και της βόρειας παραστάδας του τέμπλου, εικονίζεται η Αγία Γλυκερία και στη δυτική πλευρά η Αγία Βαρβάρα. Στη βόρεια παραστάδα του τέμπλου, μεταξύ της Αγίας Γλυκερίας και της δεσποτικής εικόνας της Παναγίας, εικονίζεται ο Άγιος Δανιήλ ο Στυλίτης.

ΝΟΤΙΟΔΥΤΙΚΟ ΓΩΝΙΑΚΟ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑ

Το φουρνικό του νοτιοδυτικού γωνιακού διαμερίσματος είναι εικονογραφημένο με σταυρό σε μετάλλιο στο κέντρο, ενώ γύρω του υπάρχουν τέσσερα εξαπτέρυγα.  Η παράσταση «Νιπτήρ» καταλαμβάνει το δυτικό τοίχο, την επιφάνεια πάνω από την πύλη μεταξύ νάρθηκα και νοτιοδυτικού γωνιακού διαμερίσματος, ενώ στο τόξο της ίδιας πύλης είναι εικονογραφημένοι ολόσωμοι ο Άγιος Ορέστης, στη βόρεια πλευρά και ο Άγιος Ευγένιος στη νότια. Στην πρώτη ζώνη του νότιου τοίχου εικονίζεται ο Άγιος Μερκούριος, η δεύτερη ζώνη αποτελείται από διακοσμητικό πλαίσιο ενώ στην τρίτη ζώνη εικονίζονται ολόσωμοι ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς και ο Άγιος Ανδρέας Κρήτης. Στην πρώτη ζώνη της δυτικής παραστάδας του νότιου τοίχου, εικονίζεται σε μετάλλιο ο Άγιος Τίτος και στη δεύτερη ζώνη ολόσωμος ο Άγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος. Στη νότια πλευρά του τόξου, που σχηματίζεται μεταξύ του νοτιοδυτικού κίονα και της δυτικής παραστάδας του νότιου τοίχου, εικονίζεται ο Άγιος Αυξέντιος και στη βόρεια πλευρά ο Άγιος Ευστράτιος. Στην πρώτη ζώνη της νότιας παραστάδας του δυτικού τοίχου εικονίζεται ο Άγιος Πλάτων σε μετάλλιο ενώ στη δεύτερη ζώνη ολόσωμος ο Άγιος Γεώργιος ο Τροπαιοφόρος. Στο τόξο, που σχηματίζεται μεταξύ του νοτιοδυτικού κίονα και της νότιας παραστάδας του δυτικού τοίχου, εικονίζεται ο Άγιος Δωρόθεος στην ανατολική πλευρά και ο Άγιος Πορφύριος στη δυτική.

ΒΟΡΕΙΟΔΥΤΙΚΟ ΓΩΝΙΑΚΟ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑ

Το φουρνικό του βορειοδυτικού γωνιακού διαμερίσματος είναι όμοια εικονογραφημένο με αυτό του νοτιοδυτικού γωνιακού διαμερίσματος, δηλαδή με σταυρό σε μετάλλιο στο κέντρο και με τέσσερα εξαπτέρυγα γύρω του. Η «Προδοσία» καταλαμβάνει στο δυτικό τοίχο την επιφάνεια πάνω από την πύλη μεταξύ νάρθηκα και βορειοδυτικού γωνιακού διαμερίσματος, ενώ στο τόξο της πύλης εικονογραφούνται ολόσωμοι ο Άγιος Γεράσιμος ο Κεφαλληνίας στη βόρεια πλευρά και ο Άγιος Αντώνιος ο Μέγας, στη δυτική. Στην πρώτη ζώνη του βόρειου τοίχου εικονίζεται ο Άγιος Αρτέμιος, ακολουθεί διακοσμητικό πλαίσιο με σταυρούς στη δεύτερη ζώνη και στην τρίτη ζώνη εικονίζονται ολόσωμοι ο Άγιος Γρηγόριος ο θαυματουργός και ο Άγιος Ιερόθεος. Στην πρώτη ζώνη της δυτικής παραστάδας του βόρειου τοίχου εικονίζεται σε μετάλλιο ο Άγιος Τιμόθεος και στη δεύτερη ζώνη ολόσωμος ο Άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης. Στα βόρεια του τόξου, που σχηματίζει η δυτική παραστάδα του βόρειου τοίχου με το βορειοδυτικό κίονα, εικονίζεται, σε προτομή, ο Άγιος Κύρος και στα νότια ο Άγιος Ιωάννης, επίσης σε προτομή. Στην πρώτη ζώνη της νότιας παραστάδας του δυτικού τοίχου είναι σε μετάλλιο ο Άγιος Κυπριανός ο Μελωδός και στη δεύτερη ζώνη ολόσωμος ο Άγιος Δημήτριος ο Μυροβλήτης. Στο τόξο, τέλος, που σχηματίζει η νότια παραστάδα του δυτικού τοίχου με το βορειοδυτικό κίονα, εικονίζονται σε προτομή ο Άγιος Ευτύχιος στα ανατολικά και ο Άγιος Σώζων στα δυτικά.

 

 2. Έργα του Κόντογλου στο ναό της Καπνικαρέας

Περισσότερες πληροφορίες για κάθε παράσταση μπορείτε να δείτε κάνοντας κλικ πάνω στις εικόνες.

α) Παραστάσεις

1. Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου

Νότιο τμήμα παράστασης Ευαγγελισμού στην Καπνικαρέα

Νότιο τμήμα παράστασης Ευαγγελισμού στην Καπνικαρέα

2. Η Γέννηση

Η Γέννηση του Χριστού στην Καπνικαρέα

Η Γέννηση του Χριστού στην Καπνικαρέα

3. Η Υπαπαντή

Η Υπαπαντή στην Καπνικαρέα

Η Υπαπαντή στην Καπνικαρέα

4. Η Βάπτιση

Η Βάπτιση στην Καπνικαρέα

Η Βάπτιση στην Καπνικαρέα

5. Ο Χριστός συνδιαλεγόμενος με τη Σαμαρείτιδα

Η Σαμαρείτιδα στην Καπνικαρέα

Η Σαμαρείτιδα στην Καπνικαρέα

6. Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος

Η Μεταμόρφωση του Κυρίου, ναός Καπνικαρέας

Η Μεταμόρφωση του Κυρίου, ναός Καπνικαρέας

7. Η Βαϊοφόρος

Η Βαϊοφόρος, ναός Καπνικαρέας

Η Βαϊοφόρος, ναός Καπνικαρέας

8.  Ο Μυστικός Δείπνος

Ο Μυστικός Δείπνος, ναός Καπνικαρέας

Ο Μυστικός Δείπνος, ναός Καπνικαρέας

9. Η Σταύρωση

Η Σταύρωση, ναός Καπνικαρέας

Η Σταύρωση, ναός Καπνικαρέας

10. Η Ανάσταση ή Εις Άδου Κάθοδος

Η εις Άδου κάθοδος - Ανάσταση, ναός Καπνικαρέας

Η εις Άδου κάθοδος – Ανάσταση, ναός Καπνικαρέας

 

β) Μεμονωμένοι άγιοι

 

 

 

 

Άδεια Creative Commons
Αυτή η εργασία χορηγείται με άδεια Creative Commons Αναφορά Δημιουργού-Μη Εμπορική Χρήση-Όχι Παράγωγα Έργα 4.0 Διεθνές .

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s